Канцэпцыя сістэмы мер па барацьбе з дыскрымінацыяй і забеспячэнні роўнасці ў Беларусі, у тым ліку Закон «Аб роўнасці і недыскрымінацыі», – адзін з элементаў комплекснай прававой рэформы, якая неабходна Беларусі.
Дакумент распрацаваны ў 2023- 2024 гг. у рамках працы Кантактнай групы Рады Еўропы па супрацоўніцтву з беларускімі дэмакратычнымі сіламі і грамадзянскай супольнасцю, пры агульнай каардынацыі Беларускага Хельсінкскага Камітэту. Беларускамоўная версія была не толькі перакладзена, але ў частцы перакладу юрыдычнай тэрміналогіі комплексна перагледжана каб забяспечыць адпаведнасць Кароткаму слоўніку тэрмінаў у сферы роўнасці і недыскрымінацыі на беларускай мове Рады Еўропы, які адлюстроўвае найноўшыя тэндэцыі ў сферы антыдыскрымінацыі і роўнасці.
Пасля дэмакратычнага транзіту гэты дакумент:
- можа стаць асновай/падмуркам для заканадаўства аб роўнасці і недыскрымінацыі, у тым ліку для прыняцця Закона «Аб роўнасці і недыскрымінацыі»;
- можа выкарыстоўвацца судамі для тлумачэння існуючых нормаў ДА прыняцця закона;
- можа выкарыстоўвацца для распрацоўкі больш дэталёвых дакументаў (рэкамендацый і тлумачэнняў) для суддзяў, пракурораў і дзяржслужачых сістэмы юстыцыі.
Цяпер гэты дакумент карысны як:
- арыенцір для распрацоўкі рэформаў у іншых сферах (у тым ліку эканомікі, адукацыі, медыцыны);
- інструмент для спецыяліст:ак у галіне юрыспрудэнцыі і дзяржкіравання для павышэння кваліфікацыі;
- інструмент для папулярызацыі і змянення адносін да тэмы дыскрымінацыі ў грамадстве, у тым ліку яе карэктнага разумення;
- нагода для грамадскай дыскусіі.
Канцэпцыя складаецца з трох раздзелаў:
1. Прававыя падставы сістэмы мер па барацьбе з дыскрымінацыяй і забеспячэнні роўнасці і практыка няроўнага абыходжання
Раздзел апісвае, чаму патрэбна сістэма мер і асобны Закон «Аб роўнасці і недыскрымінацыі» і чаму дзяржава абавязана рэалізоўваць гэтыя меры і прыняць такі закон: міжнародныя абавязацельствы Беларусі ў сферы роўнасці і недыскрымінацыі, праблемы нацыянальнага заканадаўства і правапрымяняльная практыка.
2. Сістэма мер па барацьбе з дыскрымінацыяй і забеспячэнні роўнасці ў Беларусі
- Палітыка, планы і стратэгіі ў сферы забеспячэння роўнасці і недыскрымінацыі.
- Комплекснае антыдыскрымінацыйнае заканадаўства.
- Сістэма эфектыўных сродкаў абароны ад дыскрымінацыі.
- Сістэма маніторынгу.
3. Канцэпцыя Закона Рэспублікі Беларусь «Аб роўнасці і недыскрымінацыі»
Канцэпцыя вызначае прынцыповыя палажэнні і ключавыя моманты (уключаючы асноўную тэрміналогію), на якіх павінен грунтавацца будучы закон і якія неабходна ўлічыць пры яго распрацоўцы.
У некаторых выпадках, дзе магчымыя розныя варыянты дзеянняў, Канцэпцыя не змяшчае канкрэтнага рашэння, але прапануе калідор магчымых. Збольшага гэта абумоўлена тым фактам, што сёння (у пачатку 2024 года) складана меркаваць, калі менавіта будзе распрацоўвацца гэты закон, наколькі комплекснай будзе прававая рэформа і які сітуацыйны кантэкст будзе ў Беларусі на момант пачатку пераходнага перыяду. Гэта таксама наўмысна зроблена для таго, каб стымуляваць грамадскую дыскусію па найбольш спрэчных пытаннях. Такая дыскусія з'яўляецца адным з важных інструментаў па прасоўванні ідэй роўнасці і недыскрымінацыі ў беларускім грамадстве.
