Беларускі ПЭН разам з праваабарончай і культурнай супольнасцю рашуча асуджае новую хвалю маштабных рэпрэсій супраць незалежных выдаўцоў, распаўсюджвальнікаў кніг і культурных арганізацый у Беларусі. Апошнія падзеі сведчаць пра мэтанакіраванае знішчэнне інфраструктуры беларускага кнігавыдання і беспрэцэдэнтную крыміналізацыю легальнай культурнай дзейнасці.
У сувязі з актывізаванай практыкай прымусовай высылкі з Беларусі памілаваных палітычных зняволеных, што набывае масавы і сістэматычны характар, мы, кааліцыя беларускіх праваабарончых арганізацый заяўляем наступнае:
Абсерваторыя па абароне праваабаронцаў (FIDH-OMCT) і шэраг праваабарончых арганізацый з розных краін выступілі з заявай з нагоды вызвалення палітвязняў Беларусі 13 снежня 2025 года. Адзначаецца, што рэжым Аляксандра Лукашэнкі вызваліў больш за сто палітычных зняволеных пасля дамоўленасцяў са Злучанымі Штатамі аб зняцці санкцый з беларускага калію.
Як стала вядома, 3 верасня 2025 года ў папраўчай калоніі №15 У Г.Магілёве памёр 36-гадовы палітвязень Андрэй Паднябенны. Па паведамленнях СМІ, прычынай смерці стала ўдушша. Беларуская праваабарончая супольнасць выказвае глыбокае спачуванне сям'і, родным і блізкім Андрэя Паднябеннага ў сувязі з яго смерцю.
У сувязі са з'яўленнем інфармацыі пра выпадкі недапушчальных паводзін з боку Андрэя Стрыжака, сузаснавальніка Фонду салідарнасці BYSOL, які, паводле заяў некалькіх беларускіх актывістак, рассылаў няпрошаныя фотаздымкі інтымнага характару і здзяйсняў іншыя няпрошаныя сэксуалізаваныя дзеянні, мы, прадстаўнікі беларускай праваабарончай супольнасці, заяўляем наступнае.
Мы выказваем падтрымку пацярпелым, ставімся да іх слоў з сур'ёзнасцю і спачуваннем, а таксама ўдзячныя тым, хто знайшоў у сабе сілы выступіць публічна.
ЗАЯВА АРГАНІЗАЦЫЙ БЕЛАРУСКАЙ ПРАВАБАРОНЧАЙ СУПОЛЬНАСЦІ
аб недапушчальнасці крыміналізацыі свабоды выказвання і дыскрымінацыі ЛГБТК+ людзей
11 ліпеня 2025 г.
Свабоду ўсім палітзняволеным у Беларусі!
Мы, хто падпісаліся ніжэй, асцерагаемся, што на фоне бягучай сітуацыі ў свеце лёс палітычных зняволеных у Беларусі канчаткова знікне з поля зроку. Між тым катастрафічнае становішча прыблізна 1200 палітычных зняволеных патрабуе неадкладнага ўмяшальніцтва.
UPD. Дэпутаты Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу прынялі ў двух чытаннях законапраект “Аб амністыі ў сувязі з 80-годдзем Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне“. Амністыя не закране людзей, якія выказалі грамадзянскую нязгоду.
Заклік да дзеяння: пачніце прымаць меры для пераадолення нацыянальнага крызісу і скарыстайце амністыю, каб вызваліць людзей, якія выказалі грамадзянскую нязгоду.
Мы, беларускія праваабарончыя арганізацыі, лічым неабходным давесці да ведама структур дэмакратычных сіл Беларусі і шырокай грамадскасці сваю пазіцыю адносна ініцыятывы дэмакратычных сіл Беларусі па заснаванні інстытута Упаўнаважанага па правах грамадзян Беларусі (далей – Упаўнаважаны).
Мы лічым, што засноўваць пазіцыю Упаўнаважанага* з улікам сённяшніх умоў немэтазгодна і неэфектыўна ў сілу наступных прычын:
1. Занадта шырокі пералік функцый Упаўнаважанага, якія немагчыма эфектыўна рэалізоўваць у цяперашніх умовах.
У сувязі з інаўгурацыяй А. Лукашэнкі мы, беларускія праваабарончыя арганізацыі, заяўляем наступнае.
Чарговыя прэзідэнцкія выбары ў Беларусі, што адбыліся 26 студзеня 2025 года, не адпавядалі міжнародным стандартам правядзення дэмакратычных і свабодных выбараў. Яны праходзілі ва ўмовах глыбокага крызісу правоў чалавека, у атмасферы татальнага страху, выкліканага рэпрэсіямі супраць грамадзянскай супольнасці, незалежных медыя, апазіцыі ды ўсіх іншадумцаў.
